Wybór zawodu

Post Image

Wybór zawodu, poszukiwanie swojego powołania staje się ważnym etapem życia. Każdy człowiek chce przeżyć swe życie interesująco, atrakcyjnie i użytecznie. Proces wejścia młodego człowieka w wybrany przez niego zawód - to nie tylko zdobycie określonej wiedzy i odpowiednich nawyków do pracy, ale i aktywne kształtowanie własnej osobowości, swego stosunku do pracy, zaangażowania się w nią.
Samookreślenie się w pracy i odnalezienie jej sensu jest do dnia dzisiejszego nierozwiązanym zadaniem i dlatego powrót do tego problemu zajmuje istotne miejsce w teoretycznych poszukiwaniach nie tylko pedagogów i psychologów, ale i innych przedstawicieli nauk. Ważniejsza jednak w ostatnim czasie w rozwoju orientacji zawodowej stała się kwestia wolnego wyboru zawodu.
Ogromna liczba ludzi niejednokrotnie odczuwa bezsensowność swych działań. Często czują oni, że nie dano im jakiegokolwiek wyboru, że nie mają możliwości znalezienia pozytywnego rozwiązania swej sytuacji zawodowej z powodu niedopasowania do nowoczesnego systemu wartości, wymogów współczesnego rynku pracy.
 Problem wolnego wyboru w związku z samookreśleniem zawodowym zajmuje się wielu badaczy. We współczesnej psychologii istnieje wiele teoretycznych analiz oraz szereg interesujących prac badawczych z tej dziedziny autorów takich jak: J. Krumbolz, F. Kiner,A. Gerr, N. Gisbers, I.Mur, A.Maslou i wielu innych.
Wielorakość różnych podejść do kwestii samookreślenia zawodowego powodowane jest nie tylko jego złożonością, ale i uwarunkowaniami kulturowo-historycznymi. Każdy człowiek na swój, niepowtarzalny sposób dokonuje samookreślenia zawodowego, wpływ na to ma specyfika konkretnych krajów czy regionów.  Złożoność powyższego problemu wiąże się z płynnością pojęcia "samookreślenia zawodowego". Terminy bliskie samookreśleniu to:  samoaktualizacja, samoanaliza, samorealizacja, samopoznanie, które nierzadko otwierają się " poprzez pasje do wartości pracy" (A. Maslou), poprzez "tworzenie" świata przez człowieka (K. Jaspers).  V. Frankl określa wartość człowieczego życia poprzez jego zdolnośći " człowiek wychodzi poza granice samego siebie", a najważniejsze - znajduje nowy pomysł do  konkretnego działania  w całym swoim życiu poprzez ciągłe samopoznanie a co za tym idzie odnalezienie swojego miejsca w życiu.
W XXI wieku  problem samookreślenia zawodowego i związane z nim samopoznanie dotyka młodych ludzi bardzo wcześnie. Uczniowie podejmują pierwsze decyzje zwiazane ze swoją przyszłością już na etapie szkoły gimnazjalnej. To dopiero poczatek drogi, ponieważ współczesna gospodarka rynkowa zmusza do ciągłego rozwoju zawodowego - do zmiany  już wyuczonego zawodu, specjalności czy kwalifikacji.
Współczesny "kryzys wartości", deprecjonowanie rzetelnych kwalifikacji zawodowych stawia młodych ludzi w trudnym położeniu.  Dlatego każde działanie - nauczycieli, dyrektorów, rodziców - powinno zmierzać do wykształcenia i rozwoju postaw pełnowartościowego i wolnego osobowego samookreślenia zawodowego młodych osób. Dzięki nim człowiek staje się samoregulatorem, osobą, która stopniowo, ale i dynamicznie rozwija się, zmienia, nabywa nowe osobowe i indywidualne psychologiczne cechy, zabezpieczające dostatecznie szerokie możliwości adaptacji zawodowej.
W wyborze szkoły ponagimnazjalnej, a tym samym określanie preferencji zawodowych przez młodzież dochodzi do coraz większej przypadkowości, spowodowanej nieznajomością własnych predyspozycji osobowych, licznymi błędami spowodowanymi brakiem podstawowej wiedzy z zakresu orientacji zawodowej i poradnictwa zawodowego, wpływem społecznym, warunkami materialnymi, brakiem ambicji, nieznajomością realiów współczesnego rynku pracy. To w konsekwencji prowadzi do rezygnacji z wybranej szkoły, zakończenia kariery zawodowej już na starcie, ogólnego niezadowolenia, wagarowania, ucieczki z domu, wzrostu agresji, przestępstw, zwiększenia liczby bezrobotnych wśród młodzieży. Konieczne  jest więc indywidualne podejście do każdego ucznia oraz   stworzenie i wdrożenie takich metod pedagogicznych, które umożliwią rozwój samookreślenia zawodowego uczniów, pobudzaja aktywność zawodową na drodze wyboru zawodowego.

 

Góra